Sử dụng các yếu tố thị giác trong bảo tồn cảnh quan đô thị khu vực Thành cổ Diên Khánh, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa

Abstract

Thành cổ Diên Khánh là di tích lịch sử – văn hóa tiêu biểu của tỉnh Khánh Hòa nhưng đang chịu nhiều tác động từ đô thị hóa, dẫn đến nguy cơ suy thoái cảnh quan. Nhu cầu bảo tồn di tích theo hướng hiện đại, hài hòa với phát triển đô thị đặt ra yêu cầu cần nghiên cứu cách tiếp cận mới, trong đó việc sử dụng các yếu tố thị giác được xem là giải pháp tiềm năng nhưng chưa được khai thác đầy đủ trong bối cảnh Việt Nam. Đề tài tập trung phân tích vai trò của yếu tố thị giác trong bảo tồn cảnh quan khu vực Thành cổ Diên Khánh, từ đó đánh giá nhận thức cộng đồng và đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm duy trì và phát huy giá trị di sản trong phát triển đô thị bền vững. Khoảng trống nghiên cứu nằm ở việc thiếu cơ sở khoa học và ứng dụng thực tiễn về thị giác trong bảo tồn cảnh quan di sản. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp phân tích nhân tố (FA), khảo sát cộng đồng địa phương, đồng thời kế thừa các khung lý thuyết hiện đại về thị giác và thiết kế đô thị từ các nghiên cứu quốc tế. Kết quả cho thấy các yếu tố thị giác như hình khối, màu sắc, không gian mở và điểm nhấn kiến trúc có ảnh hưởng tích cực đến cảm nhận và hành vi bảo tồn của cộng đồng. Các mô hình cảnh quan có giá trị thẩm mỹ cao góp phần nâng cao sự gắn kết xã hội. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc tích hợp yếu tố thị giác vào bảo tồn di tích đô thị. Hàm ý chính là việc kết nối giữa thiết kế đô thị, bảo tồn di sản và sự tham gia cộng đồng để tạo dựng môi trường sống bền vững, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về thị giác trong quy hoạch đô thị tại Việt Nam.