Tác động của tối ưu hóa thuế đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp: Bằng chứng từ các công ty niêm yết tại Việt Nam

Abstract

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá tác động của tối ưu hóa thuế, được đo lường thông qua tỷ suất thuế hiệu dụng (ETR) đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2015–2024. Dữ liệu gồm 2,320 quan sát được thu thập từ báo cáo tài chính năm đã kiểm toán, kết hợp với các biến kiểm soát quan trọng như đòn bẩy tài chính, chất lượng ghi nhận lợi nhuận, cường độ đầu tư, quy mô doanh nghiệp và kiểm toán Big4. Nghiên cứu sử dụng mô hình dữ liệu bảng với các phương pháp ước lượng FEM, REM và FGLS nhằm xử lý hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan trong sai số. Kết quả cho thấy ETR có tác động âm và có ý nghĩa thống kê đến ROA, hàm ý rằng doanh nghiệp thực hiện tối ưu hóa thuế hợp pháp có xu hướng đạt hiệu quả hoạt động cao hơn. Bên cạnh đó, đòn bẩy tài chính ảnh hưởng tiêu cực, trong khi chất lượng lợi nhuận và kiểm toán Big4 có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động. Các biến đầu tư và quy mô doanh nghiệp không cho thấy ý nghĩa thống kê. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng về vai trò của chiến lược thuế, cấu trúc vốn và minh bạch tài chính trong việc cải thiện hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu không chỉ đóng góp vào lý thuyết tài chính – thuế mà còn đưa ra các hàm ý thực tiễn cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực quản trị tài chính.