Tác động của tỷ giá hối đoái đến nợ công Việt Nam trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang biến động

Abstract

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh và áp lực vay nợ gia tăng, tỷ giá hối đoái trở thành một yếu tố then chốt ảnh hưởng đến nợ công của Việt Nam. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh và áp lực trả nợ gia tăng, việc đánh giá các yếu tố kinh tế vĩ mô tác động đến nợ công có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý tài khóa của Việt Nam. Đặc biệt, tỷ giá hối đoái được xem là một trong những kênh truyền dẫn quan trọng ảnh hưởng đến nợ công thông qua hiệu ứng tái định giá các khoản nợ bằng ngoại tệ. Xuất phát từ thực tiễn đó, nghiên cứu này phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và nợ công Việt Nam trong giai đoạn 2000–2024, đồng thời kiểm soát tác động của quy mô GDP thực và lãi suất thực. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian hàng năm được thu thập từ các nguồn chính thống như World Bank, IMF, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Để đảm bảo tính nhất quán theo phương pháp tiếp cận thực, GDP được đo lường theo giá cố định năm 2015, tỷ giá được cố định theo kỳ gốc nhằm phản ánh mức độ mất giá thực của đồng Việt Nam, và lãi suất được sử dụng dưới dạng lãi suất thực. Trên cơ sở đó, mô hình hồi quy tuyến tính OLS được áp dụng để ước lượng tác động của các biến vĩ mô đến tỷ lệ nợ công/GDP. Kết quả thực nghiệm cho thấy tỷ giá hối đoái có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê rõ rệt đối với nợ công Việt Nam, phản ánh vai trò của hiệu ứng tái định giá nợ nước ngoài trong bối cảnh đồng nội tệ mất giá. Quy mô GDP thực có xu hướng tác động ngược chiều đến tỷ lệ nợ công/GDP, cho thấy tăng trưởng kinh tế góp phần cải thiện năng lực tài khóa và làm giảm gánh nặng nợ công. Trong khi đó, lãi suất thực không thể hiện vai trò quyết định đối với biến động nợ công trong giai đoạn nghiên cứu. Các kiểm định sau hồi quy cho thấy mô hình không vi phạm giả định phương sai sai số không đổi, mặc dù tồn tại hiện tượng đa cộng tuyến và tự tương quan đặc trưng của dữ liệu chuỗi thời gian vĩ mô, song không làm sai lệch bản chất các kết luận chính. Từ các kết quả trên, nghiên cứu khẳng định rằng quản lý rủi ro tỷ giá cần được xem là một nội dung trọng tâm trong chiến lược quản lý nợ công của Việt Nam. Việc kiểm soát biến động tỷ giá, kết hợp với duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững, sẽ góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và bền vững nợ công trong trung và dài hạn