Quản trị lợi nhuận và thành quả doanh nghiệp: Mối quan hệ điều tiết của việc thay đổi CEO ở các công ty niêm yết tại Việt Nam

Abstract

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng chú trọng tính minh bạch, nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích tác động của quản trị lợi nhuận lên thành quả doanh nghiệp và kiểm định vai trò điều tiết của sự kiện thay đổi CEO. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng từ 269 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX giai đoạn 2015-2024 cùng các phương pháp hồi quy FGLS và System-GMM. Kết quả chỉ ra rằng quản trị lợi nhuận thực và việc thay đổi CEO đều gây tác động tiêu cực trực tiếp đến thành quả doanh nghiệp. Đặc biệt, sự kiện thay đổi CEO đóng vai trò điều tiết then chốt khi làm đảo chiều tác động của quản trị lợi nhuận dồn tích lên ROA từ tích cực sang tiêu cực, phản ánh chiến lược “tái thiết lập nền lợi nhuận” (big bath) của các lãnh đạo kế nhiệm. Phát hiện này mang lại hàm ý quản trị quan trọng, khuyến nghị HĐQT cần tăng cường giám sát các quyết định tài chính trong năm chuyển giao nhân sự, đồng thời hỗ trợ nhà đầu tư có cái nhìn thận trọng hơn khi phân tích chất lượng lợi nhuận báo cáo để tránh những đánh giá sai lệch về năng lực điều hành thực tế của doanh nghiệp.