Tác động của tín dụng thương mại đến khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu niêm yết tại Việt Nam

Abstract

Nghiên cứu tập trung phân tích tác động của tín dụng thương mại (TDTM) đến khả năng sinh lợi của 39 doanh nghiệp xuất nhập khẩu (XNK) niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 10 năm từ 2015 đến 2024. Thông qua việc sử dụng dữ liệu bảng với các phương pháp hồi quy dữ liệu gộp (Pooled OLS), mô hình hiệu ứng cố định (FEM) và mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM), kết quả thực nghiệm xác nhận sự tồn tại của mối quan hệ phi tuyến dạng hình chữ U ngược giữa tỷ lệ nợ phải thu trên tổng tài sản (RECA) và khả năng sinh lợi (ROA). Kết quả cho thấy việc cung cấp TDTM giúp thúc đẩy khả năng sinh lợi ở giai đoạn đầu nhờ gia tăng doanh số, nhưng khi vượt qua ngưỡng tối ưu 33,86%, các áp lực về chi phí cơ hội, chi phí quản trị nợ và rủi ro nợ xấu sẽ làm suy giảm ROA. Bên cạnh đó, nghiên cứu ghi nhận đòn bẩy tài chính có tác động nghịch chiều, trong khi tăng trưởng doanh thu và tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) có tác động thuận chiều đến khả năng sinh lợi. Ngược lại, vai trò điều tiết của quy mô doanh nghiệp và khả năng thanh khoản chưa cho thấy ý nghĩa thống kê trong mẫu nghiên cứu này. Từ đó, tác giả đề xuất các hàm ý quản trị nhằm giúp các doanh nghiệp XNK duy trì cấu trúc nợ phải thu tiệm cận ngưỡng tối ưu và tăng cường các công cụ quản lý tài chính hiện đại để tối đa hóa hiệu quả hoạt động.