Pháp luật về hợp đồng vô hiệu do đe doạ, cưỡng ép

Abstract

Trong quan hệ pháp luật dân sự và thương mại, nguyên tắc tự nguyện và tự do ý chí là nền tảng cốt lõi đảm bảo hiệu lực của hợp đồng. Tuy nhiên, thực tiễn giao kết hợp đồng tại Việt Nam hiện nay đang xuất hiện ngày càng nhiều các hình thức cưỡng ép tinh vi, vượt ra ngoài khuôn khổ của các hành vi đe dọa vũ lực hay uy hiếp tinh thần truyền thống. Mặc dù Bộ luật Dân sự năm 2015 Điều 127 có quy định về giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép, nhưng các quy định này còn mang tính định tính và chưa bao quát được các trường hợp “lạm dụng vị thế” hoặc “tác động tâm lý” dựa trên mối quan hệ lệ thuộc, tín nhiệm. Luận văn thạc sĩ với đề tài “Pháp luật về hợp đồng vô hiệu do bị đe dọa, cưỡng ép” tập trung giải quyết khoảng trống pháp lý nói trên. Thông qua việc phân tích các cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng xét xử tại Việt Nam, nghiên cứu chỉ ra rằng pháp luật hiện hành đang thiếu cơ chế điều chỉnh đối với hành vi “ảnh hưởng không chính đáng” (undue influence) và “cưỡng ép kinh tế” (economic duress) những chế định mà đã phát triển hoàn thiện trong hệ thống Thông luật (Common law). Sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp, so sánh luật học và nghiên cứu án lệ, luận văn làm rõ ranh giới giữa sức ép thương mại hợp pháp và hành vi cưỡng ép bất hợp pháp. Kết quả nghiên cứu khẳng định sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật Việt Nam theo hướng tiếp thu có chọn lọc các học thuyết pháp lý quốc tế, nhằm bảo vệ bên yếu thế trong các quan hệ đặc thù và đảm bảo sự công bằng trong giao dịch. Luận văn đề xuất các kiến nghị cụ thể để sửa đổi, bổ sung BLDS năm 2015 và hướng dẫn áp dụng án lệ, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế