Thực trạng tuân thủ thuế của các doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh và vai trò của tư vấn thuế

Abstract

Thuế là thành phần nguồn thu chủ yếu của Ngân sách Nhà nước, thông qua nguồn thu này để Chính phỉ chi tiêu cho các công trình công cộng, cải thiện hệ thống an sinh xã hội. Để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, hệ thống chính sách thuế Việt Nam đã được cải cách và hoàn thiện liên tục, trong đó bước ngoặt quan trọng là việc chuyển sang cơ chế tự khai, tự nộp từ năm 2007 theo Luật Quản lý thuế. Cơ chế này thúc đẩy tính tự chủ và ý thức tự giác của người nộp thuế, song đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực tuân thủ, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Tuy nhiên, thực tiễn quản lý thuế cho thấy tình trạng không tuân thủ vẫn còn phổ biến ở một bộ phận doanh nghiệp, biểu hiện qua các hành vi chậm kê khai, kê khai sai, nộp chậm, thiếu hay nguy hiểm hơn là tình trạng gian lận thuế, trốn thuế của nhiều đối tượng doanh nghiệp. Những hành vi này không chỉ làm thất thu ngân sách nhà nước mà còn gây bất công bằng trong môi trường kinh doanh và xói mòn niềm tin vào hệ thống thuế. Đề án "Thực trạng tuân thủ thuế của các doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh và vai trò của tư vấn thuế" được thực hiện nhằm phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, địa phương có quy mô kinh tế và số lượng doanh nghiệp lớn nhất cả nước. Đề án đồng thời đánh giá vai trò của dịch vụ tư vấn thuế trong việc hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện nghĩa vụ thuế và giảm thiểu rủi ro pháp lý. Đề án cho thấy hành vi tuân thủ thuế chịu tác động tổng hợp từ nhiều nhóm yếu tố, bao gồm yếu tố kinh tế (thuế suất, chi phí tuân thủ, mức phạt), yếu tố tâm lý – xã hội (nhận thức về thuế, chuẩn mực cộng đồng, niềm tin vào cơ quan thuế), cũng như yếu tố thể chế (chất lượng chính sách, năng lực quản lý thuế). Đặc biệt, sự tham gia của dịch vụ tư vấn thuế chuyên nghiệp được chứng minh là có tác động tích cực đến mức độ tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp, thông qua việc giảm sai sót kê khai, cải thiện hiểu biết pháp luật và củng cố niềm tin đối với cơ quan thuế. Từ những phát hiện này, đề án đề xuất một số khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế và phát triển bền vững dịch vụ tư vấn thuế tại Việt Nam.