Giải pháp thúc đẩy thanh toán không tiền mặt cho tiểu thương tại các chợ truyền thống Thành phố Hồ Chí Minh.

Abstract

Trong bối cảnh Chính phủ Việt Nam thúc đẩy phát triển kinh tế số và xã hội không tiền mặt, khu vực chợ truyền thống vẫn là “vùng trũng” trong quá trình chuyển đổi số. Mặc dù thanh toán không tiền mặt (TTKDTM) tăng trưởng mạnh trên toàn quốc, tỷ lệ áp dụng thực tế tại các chợ truyền thống TP.HCM còn thấp do tồn tại nhiều rào cản về thói quen, tâm lý và điều kiện hỗ trợ. Xuất phát từ thực tiễn đó, nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích thực trạng triển khai TTKDTM và xác định các rào cản chính ảnh hưởng đến việc chấp nhận của tiểu thương. Nghiên cứu tập trung khảo sát tại ba chợ tiêu biểu gồm Bến Thành, Bình Tây và Tân Định. Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính (phỏng vấn, quan sát thực địa) và phân tích dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2021–2024, dựa trên khung lý thuyết UTAUT2 để nhận diện các yếu tố tác động như kỳ vọng hiệu quả, điều kiện hỗ trợ, thói quen và giá trị cảm nhận. Kết quả cho thấy rào cản lớn nhất không nằm ở hạ tầng kỹ thuật mà ở rủi ro cảm nhận, niềm tin và thói quen sử dụng tiền mặt lâu năm. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các nhóm giải pháp theo lộ trình ngắn, trung và dài hạn dành cho cơ quan quản lý, ngân hàng – fintech và ban quản lý chợ. Nghiên cứu góp phần cung cấp bằng chứng thực tiễn cho hoạch định chính sách tài chính toàn diện và thúc đẩy chuyển đổi số bền vững trong khu vực kinh tế phi chính thức.