Nắm giữ tiền mặt doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động: vai trò điều tiết của chất lượng quản trị quốc gia - bằng chứng từ thị trường chứng khoán Việt Nam

Abstract

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam hội nhập sâu rộng, quyết định nắm giữ tiền mặt đóng vai trò then chốt đối với hiệu quả doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong khi các bằng chứng quốc tế nhấn mạnh vai trò của thể chế, các nghiên cứu tại Việt Nam thường bỏ ngỏ yếu tố này, tạo ra một khoảng trống tri thức về cách thức môi trường quản trị quốc gia tác động đến giá trị của tiền mặt. Đề tài nhằm phân tích ảnh hưởng của lượng tiền mặt nắm giữ đến hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết Việt Nam, đồng thời kiểm định vai trò điều tiết của chất lượng quản trị quốc gia trong mối quan hệ này. Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề tối ưu hóa dự trữ tiền mặt dưới tác động của các yếu tố thể chế như pháp quyền và kiểm soát tham nhũng. Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng trên dữ liệu bảng của các công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX giai đoạn 2010–2023. Mô hình hồi quy được thiết lập bao gồm mô hình tác động trực tiếp và mô hình có biến tương tác giữa lượng tiền mặt với các chỉ số Quản trị Toàn cầu (WGI) để đo lường hiệu ứng điều tiết. Kết quả kỳ vọng xác định được mối quan hệ phi tuyến giữa việc nắm giữ tiền mặt và hiệu quả hoạt động (ROA, ROE). Đặc biệt, nghiên cứu dự kiến tìm thấy bằng chứng cho thấy chất lượng quản trị quốc gia tốt sẽ đóng vai trò điều tiết tích cực, giúp gia tăng giá trị biên của tiền mặt và giảm thiểu chi phí đại diện.