Tác động của phát triển FinTech cấp địa phương và thu hút FDI đến nâng cấp cấu trúc xuất khẩu tại Việt Nam

Abstract

Với mục tiêu tăng trưởng hai con số và thương mại toàn cầu đang chuyển dịch theo hướng nâng cao hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng, nâng cấp cấu trúc xuất khẩu trở thành mục tiêu quan trọng đối với Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện nhằm đo lường tác động trực tiếp giữa sự phát triển của công nghệ tài chính (FinTech) và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến nâng cấp cấu trúc xuất khẩu ở cấp địa phương, đồng thời làm rõ vai trò trung gian và điều tiết của FDI trong mối quan hệ này. Nghiên cứu sử dụng cách tiếp cận định lượng với bộ dữ liệu bảng của 63 tỉnh/thành phố tại Việt Nam trong giai đoạn 2015 – 2024. Mô hình hiệu ứng cố định (FE) và phương pháp biến công cụ (2SLS-IV) được áp dụng nhằm kiểm soát tính không đồng nhất và xử lý triệt để hiện tượng nội sinh. Kết quả nghiên cứu cho thấy FinTech và FDI đều thúc đẩy mạnh mẽ đến quá trình nâng cấp cấu trúc xuất khẩu. Đặc biệt, FDI đóng vai trò trung gian trong việc truyền dẫn tác động của FinTech, đồng thời có tác động điều tiết theo hướng khuếch đại hiệu ứng tích cực của FinTech lên cấu trúc xuất khẩu. Nghiên cứu kết luận rằng Việt Nam cần một chiến lược phát triển kép vừa đẩy mạnh số hóa tài chính nội địa song hành với thu hút FDI chất lượng cao. Kết quả này mang lại hàm ý thiết thực giúp Chính phủ, địa phương và doanh nghiệp hoạch định chính sách hội nhập chuỗi giá trị toàn cầu hiệu quả.