Ảnh hưởng của việc sử dụng các công cụ kế toán quản trị đến quản trị chuỗi cung ứng tại các doanh nghiệp Việt Nam

Abstract

Việc gia tăng tính liên thông giữa các thị trường cùng với sức ép cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ đã tạo ra những đòi hỏi mới cho khả năng quản lý của các tổ chức kinh doanh. Trong hoàn cảnh này, tính hiệu quả của chuỗi cung ứng không chỉ dựa vào các yếu tố vận hành mà còn liên quan mật thiết đến khả năng cung cấp và khai thác thông tin để hỗ trợ việc ra quyết định. Kế toán quản trị đương đại, thay vì chỉ chú trọng đến việc kiểm soát chi phí, ngày càng được coi là một thành phần hỗ trợ quản trị chiến lược thông qua việc cung cấp cả thông tin tài chính lẫn phi tài chính. Những công cụ như kế toán chi phí dựa trên hoạt động, thẻ điểm cân bằng, chi phí mục tiêu hoặc quản trị chi phí toàn vòng đời đã được công nhận có tác dụng hỗ trợ quản trị và điều hòa các hoạt động trong chuỗi cung ứng. Trên cơ sở lý thuyết này, nghiên cứu hướng đến việc khám phá mối liên hệ giữa việc áp dụng các phương pháp kế toán quản trị và các hoạt động quản lý chuỗi cung ứng trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam. Nghiên cứu áp dụng phương pháp hỗn hợp giữa định tính và định lượng, dựa trên bộ dữ liệu thu thập trong giai đoạn 2017 – 2022, kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, trong các nền kinh tế tiên tiến, các công cụ KTQT tiên tiến thường được triển khai song song với các giải pháp công nghệ như hệ thống ERP và công nghệ phân tích dữ liệu, qua đó góp phần gia tăng sự linh hoạt của chuỗi cung ứng. Trái lại, tại Việt Nam, đặc biệt trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc áp dụng các công cụ này còn mang tính chọn lọc, chủ yếu tập trung vào các kỹ thuật truyền thống, trong khi các công cụ hiện đại chỉ được áp dụng tại một số doanh nghiệp có quy mô lớn. Nghiên cứu xây dựng khung phân loại công cụ KTQT gồm:(1) CDFC – Xác định chi phí, kiểm soát tài chính (2) IMPC – Lập kế hoạch, kiểm soát điều hành (3) MWRB – Giảm lãng phí, tối ưu nguồn lực (4) CVER – Tạo giá trị, nâng hiệu quả sử dụng tài nguyên. Việc triển khai những công cụ này hỗ trợ tối ưu hóa tài nguyên, quản lý chi phí, gia tăng tính minh bạch, tăng cường niềm tin và khuyến khích sự hợp tác, xây dựng nền móng cho SCM bền vững. Khoảng cách giữa lý luận và thực hành tại Việt Nam chủ yếu xuất phát từ những hạn chế về công nghệ, trình độ nhân lực và tư duy quản lý. Dựa trên các phát hiện, nghiên cứu đưa ra các đề xuất sau: (i) nâng cao nhận thức;(ii) đầu tư vào công nghệ; (iii) đồng bộ hóa KTQT với chiến lược SCM; (iv) kết hợp linh hoạt các công cụ truyền thống và hiện đại; Đồng thời cung cấp các minh chứng thực nghiệm, thang đo có độ tin cậy cao và các hướng dẫn áp dụng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.