Quyền được bảo đảm an sinh xã hội của tài xế công nghệ - nghiên cứu thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh

Abstract

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh, tài xế công nghệ đối mặt với khoảng trống lớn về an sinh xã hội dù Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Nghị định số 143/2024/NĐ-CP đã mở rộng các chế độ bảo hiểm tự nguyện. Đề án tập trung phân loại địa vị pháp lý của tài xế công nghệ dựa trên bản chất phụ thuộc thực tế, đồng thời đánh giá mức độ tiếp cận quyền an sinh xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh qua bộ sáu tiêu chí cốt lõi. Dựa trên kết quả khảo sát mô tả có tính thăm dò đối với 118 tài xế, nghiên cứu chỉ ra sự đứt gãy giữa chính sách và thực thi khi tỷ lệ tham gia bảo hiểm tự nguyện thực tế là 0%, xuất phát từ ba nhóm rào cản mang tính cấu trúc: kinh tế, thông tin – thủ tục và thể chế. Từ đó, đề án đề xuất mô hình chia sẻ trách nhiệm an sinh ba lớp giữa Nhà nước, doanh nghiệp nền tảng và cá nhân; kiến nghị cơ chế trích nộp linh hoạt “pay-as-you-go” cùng lộ trình thí điểm hỗ trợ tài chính tại Thành phố Hồ Chí Minh